Spring naar inhoud

Posts tagged ‘Brora’

Brora 30y, 2003

De tweede Brora release, de 2003 botteling, waarmee mijn rijtje officiële Brora’s compleet is. De Rare Malts even gemakshalve buiten beschouwing gelaten.

 

Brora 30y, 55.7%, OB 2003, 2nd release, 3000 bottles
Niet de verwachte boerderij-explosie (gelieve dit niet letterlijk te nemen), wel een erg ‘coastal’ profiel. Meer Brora 1971 dan 1972 met andere woorden. Pas op, die boerderij ruik je wel (stallen, hooi, mest…) maar het is niet zo into-your-face als bij de 2004, of als in mindere mate bij de 2005 of de 2006. Zilt dus, en zeewier, en oesters, en een beetje jodium. Na enige tijd komt een schitterende fruitigheid los: pompelmoes, mango, papaja, ananas en (witte) perziken. Kruiden zoals peper en kaneel volgen gezwind. Tabak en leder maken het plaatje af. Alles in perfecte harmonie. Wie zei ook al weer dat die eerste twee bottelingen wat te ruw, wat te scherp waren? Scherp, ruw, dit? Of is het de flessenrijping die z’n werk heeft gedaan? Whatever, I like it. A lot. In de mond is dit ook alles behalve scherp. Dit is rond, romig en elegant. Stevige turf, samen met een beetje rubber en teer. Zilt en zeewier. Peper, kruidnagel en gember. Toch iets scherps dus, alhoewel dat gecounterd wordt door vanille en marsepein. Het fruit is van de citrusvariant: pompelmoes opnieuw, appelsien en mandarijn. En olie. Olijfolie meer bepaald. Gewoonweg heerlijk. Lange afdronk op honing, vanille, zilt, rook en peper. Pure Brora 1971 als je het mij vraagt. Je hoort me niet klagen. Niet helemaal het niveau van z’n voorganger of directe opvolgers, wel beter dan verwacht. 92/100

Advertenties

Brora 35y, Special Release 2013

Van de jongste Diageo release is er natuurlijk één botteling die ik geproefd moet hebben, de Brora 35. Maar ik heb ook een sample van de Talisker vast kunnen krijgen, die volgt later.
Ik ging er – verkeerdelijk dus – van uit dat de Brora cyclus in 2013 een stijlvol orgelpunt zou krijgen met een 40 jarige, op basis van laatste vaten 1972 die Diageo heeft liggen. Niet dus, men heeft er nog een 35 uit kunnen persen. Deze botteling zou enkel 1977 distillaat bevatten. Niet onlogisch aangezien er geen 1978 meer beschikbaar is. Naar goede gewoonte is deze botteling weer een stuk duurder (900 euro) dan de vorige.

 

Brora 35y, 49.9%, OB 2013, 12th release, 2944 bottles
De neus is in ieder geval pure Brora 1977 en in lijn met de 2012. Lichte zoetzure ‘Brora’ turf, maar vooral zalige ‘Clynelish’ bijenwas. Daarachter gaat veel sappig en aromatisch fruit schuil: perziken, rode appels, abrikozen, aardbeiencoulis, banaan en zelfs wat mango in de verte. Vanille en zachte karamel qua zoets. Ook een ‘coastal’ toets dient zich aan, in de vorm van zilt, zeewier en oesters. De associaties van de boerderij groeien meer en meer (geen mest, wel natte hond en al even nat hooi), en worden vergezeld van kruiden zoals kaneel, tijm en wat zoethout. Niet veel eik. Ik mis ook de mineralen van de 2012. Deze geur doet echter niet veel onder voor de 2012, hij is enkel een ietsje minder complex. Proeven nu. Mocht ik even twijfelen aan mijn liefde voor Brora, het kost weinig moeite die twijfel weg te nemen. Heerlijk is dit goedje! Elegant, delicaat, gelaagd, rijk… puur genieten. Deze Brora is zoet (vanille, honing, nougat), fruitig (appelsien, perziken en pompelmoes), zilt (samen met wat zeevruchten), kruidig (kaneel, zoethout en een beetje gekonfijte gember), waxy (geboend leder en bijenwas pur sang), farmy (vooral op hooi) en licht rokerig. In tegenstelling tot de neus heb ik hier wel wat mineralen. Zachte eik ondersteunt het geheel. Het mondgevoel is zacht en olieachtig. Dat laatste doet me er aan denken dat ik ook wat olijfolie proefde. Lange afdronk op turfrook, zilt en kruiden. De was die ik in de afdronk van de 2012 had, is hier verdwenen. Over het algemeen vind ik deze 35 iets scherper en iets minder rond dan de vorige. Het blijft echter van het beste wat er elk jaar gebotteld wordt. Benieuwd waarmee Diageo eind dit jaar op de proppen zal komen. 93/100

Brora 24y 1981, Dun Bheagan

Brora, daar ga ik geen woorden meer aan vuil maken. Alleen al omdat ze hier allemaal al neergeschreven zijn geweest. Ik proef een 1981 uit de stal van Ian MacLeod, gebotteld onder hun Dun Bheagan label. Bedankt voor de sample Gunther.

 

Brora 24 YO 1981/2006, 48.5%, Dun Bheagan, fino sherry butt #1524Brora 24y 1981/2006, 48.5%, Dun Bheagan, fino sherry butt #1524, 726 bottles
Aangename en delicate neus, typisch voor Brora van begin jaren tachtig. Brora zonder de boerderijtoestanden. Redelijk ‘Clynelish’ dus. En deze is ook redelijk ‘groen’. Groene thee, hars, planten en eik. Daarna appels en harde peren. Vooral de schil van groene appels. Hazelnoten. En natuurlijk ontbreekt ook de mineraliteit niet. Natte stenen, nat gras. Boter. Pas daarna toch ook een beetje turfrook, maar dat is ver op de achtergrond. Fris en prikkelend mondgevoel. Mineralen, fruit (appelsien, appel), turfrook (meer dan ik in de geur had), honing en een florale toets (gedroogde bloemen, heide). Lichte bijenwas (zou gaan tijd worden verdorie). Meer eik en hars, de appelsien maakt plaats voor pompelmoes. Het wordt dus wat bitterder, wat hier absoluut geen minpunt is. Middellange afdronk, bitterzoet op citrus, honing en eik, en helemaal op het einde terug wat turf. Niet de beste Brora uit deze periode, maar zeker ook niet de minste. 88/100

Brora 30 2006

En vergelijken maar…

 

Brora 30 YO, 55.7%, OB 2006Brora 30y, 55.7%, OB 2006, 2130 bottles
Wat meteen opvalt, is dat deze iets maritiemer is. Ik heb meer zilt en jodium, en wat zeewier. Wat ook opvalt en waarin hij verschilt van de 2004 en de 2005, is een frisse mineraliteit. Kalk en natte keien. De geuren van de boerderij zijn echter even groots, en dat kan ik alleen maar toejuichen. Ook de bijenwas en het geboende leder ontbreken niet. Hetzelfde kan trouwens gezegd worden van de zoete turf (nog wat meer dan in de 2005). Zachte kruiden zoals kaneel en eucalyptus, ook dat is in lijn met de collega’s. Het fruit is iets terughoudender, ik proef ananas en citroen. Hij is dan wel wat olieachtiger. Motorolie, arachideolie. Het geheel is erg rijk, stevig en krachtig. Ook het mondgevoel is dat. Olie en mineralen bepalen het karakter. Turf, zilt, mosterd, ananas, perziken, bijenwas, amandelen, houtskool, lapsang souchong, kaneel, nootmuskaat, peper, en nog heel wat meer, zorgen in willekeurige volgorde voor de inhoud. Alhoewel er eigenlijk geen sprake is van volgorde, alles is er meteen. En hoe. Ook deze is gewoon geweldig. Ellelange afdronk, licht drogend op kruiden, zoete turf en zilt. Na een half uur had ik nog steeds het gevoel deze whisky net doorgeslikt te hebben. Ook deze is een pure beauty, maar in het rijtje moet hij nipt de duimen leggen voor z’n twee voorgangers. 94/100

De 2004 is de meest farmy OB (en samen met enkele 1972’ers van Gordon & MacPhail ook de meeste farmy tout court), de 2005 is de meest complexe, de rijkste. Om even een round-up te maken van alle releases (nog niet allemaal besproken, maar nu wel geproefd):

  1. 2005
  2. 2004
  3. 2006
  4. 2012
  5. 2011
  6. 2002
  7. 2007
  8. 2003
  9. 2009
  10. 2008
  11. 2010

Eind dit jaar kan ik daar dan de 40y ergens tussen plaatsen. Benieuwd waar.

Brora 30 2005

Samen met de 2004 worden de 2005 en de 2006 als de beste jaarlijkse releases beschouwd. Alhoewel ik vind dat ook de recentste twee (2011 & 2012) kunnen meedingen, net als de eerste (2002), waar ik behoorlijk wild van ben. Vandaag de 2005, morgen de 2006, met de 2004 als eikingspunt.

 

Brora 30 YO, 56.3%, OB 2005Brora 30y, 56.3%, OB 2005, 3000 bottles
Bingo! De zoet-zure turfgeur van Brora ’72 met al z’n boerderijtoestanden. Nat hooi, stallen, mest, natte hond… en een stevige portie zoete turf. Daarachter gaat er heel wat fruit schuil. Mandarijn, limoen, bloedappelsien, de citrusvariant dus, alhoewel ik ook een beetje banaan en mango ruik. Ha, winegums nu, love it. Een zachte kruidigheid op tonen van kaneel, nootmuskaat en peper. Houtskool. Lichte tonen van gerookt vlees. Eucalyptus nu ook, wat voor een frisse toets zorgt. Mooie, ronde eik en oud (geboend) leder. Bijenwas. Met water groeit de ‘farmyness’, wat de complexiteit niet helemaal ten goede komt. Complex is hij ook op de tong. Zoete turf, veel fruit, best wat kruiden (pittig en fris), mooi waxy, even mooi farmy (veel hooi), dezelfde ronde eik, het gerookt vlees… dat alles aangevuld met marsepein, honing en chocolade. En na enige tijd ook een beetje zilt en jodium. Simpelweg subliem. Nu ook mosterd… dat blijft maar komen. Erg lange, rijke en geconcentreerde afdronk.
Ik weet niet of bovenstaande bevindingen het duidelijk maken, maar ik vind deze (nog) complexer en gelaagder dan de 2004, iets minder puur-farmy wel, iets minder Brora 1972 pur sang. Ik kan onmogelijk uitmaken welke ik de beste vind, het éne moment de 2004, het ander de 2005, een beetje naar gelang waar ik zin in heb. De strijd tussen beide eindigt onbeslist. Dus ook 95/100

Brora 1972/1995, Gordon & MacPhail

Deze Brora is door Serge Valentin de hemel in geprezen. Hij kreeg “95, almost 96” punten. Ik prijs mezelf dus super gelukkig dat ook ik deze eens kan proeven. De 1972/1995 ontbrak immers nog op mijn lijstje, de 1972/1992, de 1972/1993, de 1972/1996, de 1972/1997 en ook de 1972/1997 Rare Old van Gordon & MacPhail zijn hier al gepasseerd.

 

Brora 1972/1995, 40%, G&M Connoisseurs ChoiceBrora 1972/1995, 40%, Gordon & MacPhail, Connoisseurs Choice
Heerlijke, volle, smeuïge Brora-neus. Brora 1972 neus, waarmee ik me dus midden op een boerderij bevind. Op het middenplein, aan een hoop nat hooi, met openstaande staldeuren en een natte hond die tegen me opspringt. De geweldige zoetzure turf. Maar deze ‘farmyness’ is minder expliciet als bij bv. de 1996 en de 1997. Ik ruik ook heel wat Clynelish met z’n sappige fruit (groene appels, pompelmoes), zilt en bijenwas. Geboend leder, net gepoetste schoenen, dat soort zaken. Noten ook. Amandelen, hazelnoten, okkernoten. Geweldig allemaal. De whisky vlijt zich elegant neer op de tong. Romig, olieachtig mondgevoel. Rijk en vol. Rokeriger dan verwacht, alhoewel minder ‘farmy’ dan verwacht. Waxy, dat wel. En fruitig. De appels, de citrus, maar ook ananas en perziken. Kruidig, ook dat. Kaneel en zoethout. En zoet niet te vergeten. Honing, nougat. En het goede nieuws is dat hij wel erg lang blijft hangen. Ik vind dit dus subliem, maar ik weet niet of ik ‘m beter vind dan de 1993. Het is zo’n Brora tussen de 1993 en de 1996 in, niet alleen chronologisch. Hij combineert de complexiteit en Clynelish fruitigheid & waxyness van de 1993 met de uitgepuurde farmyness van de 1996. 93/100

Brora 35

Als de geruchten kloppen, zou Diageo eind dit jaar de laatste officiële Brora op de markt brengen. Een 40 jaar oude, een botteling van de laatste drie vaten Brora 1972. De whisky uit deze vaten zou reeds gebotteld zijn, Diageo wacht op de volgende release om de flessen uit te brengen. In afwachting hou ik me ledig met de vorige release, de 35y, de tot op heden oudste Brora dus. Hij kostte een kleine 500 euro, maar er werd al snel meer voor gevraagd.

 

Brora 35 YOBrora 35y, 48.1%, OB 2012, refill American oak, 11th release, 1566 bottles
Geweldige waxy neus. Clynelish van begin jaren zeventig vermengd met enkele typische Brora elementen, zoals lichte boerderijtoestanden en zachte rook. Typisch Brora 1975/1977. De geur doet inderdaad denken aan de twee Rare Malts van dat jaar (de 21y en 24y), maar de leeftijd voegt extra complexiteit toe. Dat oude Clynelish karakter laat zich gelden onder de vorm van bijenwas, kaarsvet, leder, klei, zilt (gerookte heilbot), honing, kruiden zoals zoethout en munt, en veel fruit. Mango, zoete appel, banaan, appelsien, pompelmoes. Het onderscheidt zich van Clynelish door zachte turfrook, nat hooi en lichte tonen van mest. Zonder evenwel de zware ‘farmyness’ van 1972 tentoon te spreiden. Noch de zware ‘coastalness’ van 1971. Een onderliggende mineraliteit en olijfolie maken het nog wat complexer. Eik? Ja, maar voor 35 jaar oud te zijn zeer bedeesd. Zoals wel vaker is de turfrook op de smaak duidelijker aanwezig. En hetzelfde kan gezegd worden van het zilt. Maar de was en het fruit nemen vrij makkelijk de bovenhand. En dan gaat het zowel om citrusfruit (appelsien, limoen, mandarijn) als om tropisch fruit (mango, ananas, banaan). Honing en vanille wat het zoete betreft. Het mineralige karakter van de neus duikt ook hier op. Eik, noten en kruiden maken de smaak rond en vol. Qua kruiden denk ik aan peper, zoethout, munt en zelfs wat mosterd. Heb ik de geweldige was al vermeld? Ja, pure bijenwas, boenwas, kaarsvet, oud leder. Lange afdronk, waxy, kruidig en rokerig, ook hier is dit top. Een licht ander profiel dan de 32, maar door de verwevenheid van al deze heerlijke smaken, van hetzelfde hoge niveau. 94/100

Binnenkort een head-to-head van de 2005 en de 2006. Iets om naar uit te kijken. Reikhalzend.

Brora 32y 1970, DL Platinum Selection

Onversneden is zo stilaan Lindoresgewijze een oord van decadentie aan het worden. Dringend tijd om weer even back to basics te gaan, kwestie van de balans terug wat in evenwicht te trekken. Maar nu nog even niet.

 

Brora 32 YO 1970, 58.4%, Douglas Laing Platinum Selection, 297 bottlesBrora 32y 1970/2002, 58.4%, DL Platinum Selection, 297 bottles
Ronduit schitterende neus van de zee. Hij start wat bedeesd, maar vertoont dan veel maritieme elementen zoals zilt, jodium, zeewier, gerookte vis, oesters… op een achtergrond van zoete turfrook en aardse tonen (wortels, natte aarde). Er sluimert ook wat fruit door, fruit zoals rode (zoete) appels en zelfs wat banaan en mango. Amandelspijs en nougat vallen er qua zoete associaties te noteren. Maar hoe langer ik hier mee bezig ben, hoe meer zaken ik opmerk. Lijnzaadolie bijvoorbeeld, net als bijenwas, en ook zoethout en tijm. Oude boeken. Vreselijk complex is dit. Doet me wat aan de recentste OB’s denken (de 32y en de 35y). Niet erg ‘farmy’, dit is veel subtieler en eleganter. Op de smaak is dit minstens even goed. Minstens. Neigt een beetje naar oude Port Ellen op een weinig actief sherryvat. Maar dan nog beter eigenlijk. Erg maritiem dus (zie hierboven), maar ook prachtig rokerig en zoet. En fruitig. En waxy. En kruidig. En, vooral, alles perfect verweven. Op de smaak komt de boerderij iets meer naar voor. Nat hooi, natte hond. De marsepein keert terug. Net als de lijnzaadolie. Het fruit is hier minder appel dan wel citrusfruit. Pompelmoes, mandarijn. Het rokerige karakter is hier oude turf. Ik bedoel dan de turf die je ook wel tegenkomt in oude Ardbeg of oude Laphroaig (ja, zelfs met het licht medicinale kantje). Lange, erg lange afdronk. Zilt, rokerig, peperig en zoet. Het fruit is hier zo goed als verdwenen. Is dat een minpunt? Nah, dit is een whisky waar ik wel heel weinig op kan aanmerken. Absouut topspul. Oude Brora, wat wil je? Bedankt Dominiek om ook deze beauty open te trekken. 94/100

Brora 20y 1982/2003, Old Malt Cask

Begin jaren zeventig produceerde Brora een rijk geturfde malt, wat de distilleerderij de bijnaam ‘Lagavulin of the North’ opleverde. Toen Caol Ila opnieuw op volle kracht opereerde, verminderde de nood aan geturfde Brora. En wat later ook aan Brora an sich, resulterend in een definitieve sluiting in maart 1983. 1983, het jaar dat Diageo een grote reorganisatie doorvoerde en meerdere distilleerderijen sloot. Een deel van de oude gebouwen wordt nu nog gebruikt als warehouse voor Clynelish, andere delen staan leeg en zijn verboden terrein.
Vandaag een 1982 uit de stal van Douglas Laing.

 

Brora 20 YO 1982/2003, 50%, Douglas Laing, Old Malt Cask_sherry, cask 1186Brora 20y 1982/2003, 50%, DL Old Malt Cask, sherry cask #1186, 264 bottles
Aromatische neus, op veel wit fruit (appels, witte perziken), honing, vanille, zilt, oud leder en natuurlijk de onvermijdelijke ‘farmy notes’. De geur van de stallen en het natte hooi. Die boerderij-associaties komen echter pas in tweede instantie. Zoete, maar erg lichte rook. Tja, ik vind het zalig om ruiken. Op de smaak is deze Brora vooral zoet, fruitig en zilt. Maar ook hier ontbreken de typische boerderijgeuren niet. Meer kruiden dan in de geur en ook de turfrook is iets prominenter. Middellange, zilte en zoete afdronk. Niet erg complex maar wel spek naar mijn bek. Of wat had u gedacht? 89/100

Brora 30y 2002

Ik heb hier reeds een aantal officiële Brora’s beproken, heb er meer geproefd, maar de enige die ik nog nooit geproefd had was de eerste release, de 2002. Vandaag wordt er dus eindelijk een groot onrecht rechtgezet. En jawel, dat is ook hier dankzij Dominiek. Men zegt dat de eerste twee 30’ers (de 2002 & 2003 release) een stuk bruuter, een stuk scherper zijn dan volgende bottelingen. Let’s see.

 

Brora 30 YO, 52.4%, OB 2002Brora 30y, 52.4%, OB 2002, 3000 bottles
Bruut? Scherp? Forget it, dit is subtiel, elegant, gelaagd en complex. Man, wat een schitterende neus! En herkenbaar Brora 1971. Waarmee ik bedoel: minder boerderijtoestanden, helemaal geen mest, misschien wel wat nat hooi. Maar dan wel meer ‘zee’: zilt, zeewier, gerookte vis (heilbot). Oesters ook. Eigenlijk een hele plat de fruits de mer. Zachte (een ook wel zoete – dat is een constante over de jaren heen) turf. Cake. Fruit zit er ook in, en niet weinig. Rode appels, sinaas, abrikoos en zelfs mango. O ja, duidelijk mango nu. En ik mag natuurlijk de bijenwas niet vergeten. Subliem! En het goede nieuws is dat de smaak niet onderdoet, het is even expressief en even complex. De heerlijke zoete turf, het prachtige zilt, de mooie fruitigheid (perzik, abrikoos, mango, appels), de smeuïge was… man, man. En denk er nog nat hooi bij, kruiden zoals zoethout en nootmuskaat, olijfolie, marsepein, en wat eik ter ondersteuning van het geheel. Ter eer en glorie eigenlijk. En dan de afdronk…hèhè, wat is het in zo’n geval toch leuk dat een whisky een afdronk heeft. De zoete turf, het zilt, de kruiden, het fruit, er is weinig van de smaak dat wil wijken. Let op, bij deze opsomming van associaties heb ik me ingehouden, dit is zo complex, het heeft geen naam. Of toch wel, we noemen het Brora. 93/100

P.S.: hier zit volgens mij zo goed als geen Brora 1972 in, dit is echt wel Brora 1971. Een ander profiel, maar op hetzelfde eenzaam hoge niveau. Damn, wat heb ik spijt dat ik hier geen fles van gekocht heb toen dit nog – min of meer – betaalbaar was. Tot een kleine drie jaar geleden kon je deze nog voor een 200 à 250 euro kopen, nu is dat meer dan het dubbele.

Brora 1972/1997, Connoisseurs Choice

Brora 1972! Geen verder commentaar. Bedankt Dominiek.

 

Brora 1972/1997, 40%, G&M, Connoisseurs ChoiceBrora 1972/1997, 40%, G&M Connoisseurs Choice
Veel typischer kan dit niet ruiken. Benchmark Brora 1972. Farmy that is. Die zoetzure geur van turf en stallen, stallen met hun nat hooi en mest. Ja, ik ben er wild van. Mooie zee-aroma’s zoals zilt en jodium. En pas gepleisterde muren ruik ik hier ook in. Planten en sappige eik. Dan ook leder, oude boeken en warm kaarsvet. En er is ook fruit te ontwaren, in de vorm van appelsienen en de schil van appels. Volle en complexe geur. De smaak is ondanks de 40% aromtisch en helemaal niet vlak of plat. Een beetje vettig op de tong. Zoet (vanille, nougat), rokerig en zilt (de zee, samen met z’n jodium en gerookte vis), met bijenwas, kaarsvet, kolen, thee, jodium en een beetje hars. Zoethout en sappige eik zorgen voor wat gewicht. Citrus en groene appels voor de nodige fraîcheur. Ook op de afdronk doet hij een pak beter dan je op dit alcoholpercentage kan verwachten. Hij is verdacht lang en complex. Zoet, kruidig, zilt en rokerig. Dat ik fan ben, hoef ik hier niet meer te herhalen. 92/100

Brora 30y for The Whisky Show 2011

Tromgeroffel, want vandaag maak ik nog eens tijd voor een top-Brora, de 30y voor The Whisky Show in Londen vorig jaar (geweldig bedankt voor de sample Karel!). Ik zorg voor een waardige sparring partner, want proef ‘m naast de Brora 32, ook een botteling van vorig jaar. Vermits de 32 twee jaar ouder is dan de 30, of de jongste whisky in beide bottelingen zou althans twee jaar verschillen (alhoewel ook dat niet gezegd is natuurlijk, maar alla), zou je verwachten dat de 30 wat meer Clynelish en minder typisch (farmy) Brora is.
Nog te koop via de website van The Whisky Exchange voor 350 pond. Aan de huidige stand van het pond mag je daar in euro nog eens 100 bijtellen.

 

Brora 30y, 52.9%, Speciality Drinks Ltd for The Whisky Show 2011, matured for three decades in oak wood
Die veronderstelling kan dus naar de prullenmand. De 30 is meteen veel meer ‘Brora’ dan de 32. We weten ondertussen natuurlijk wel dat deze laatste veel tijd nodig heeft om open te bloeien en zich dan ontpopt tot een complex juweeltje, de 30 heeft echter helemaal geen tijd nodig. Waar de 32 op de duur wel wat geuren van natte hond en nat hooi vertoonde maar geen geitenstal en mest, heeft de 30 dat wel. Dat kan doen vermoeden dat de 30 meer oudere Brora bevat dan de 32. Het lijkt me niet onlogisch dat de 32 vooral teerde op Brora van eind jaren zeventig (recenter dan 1979 kan al niet). En dat in de 30 dan naast whisky van rond 1980 ook oudere vaten (i.e. van begin jaren zeventig) verwerkt zijn. Of dat de mensen van The Whisky Exchange hun handen hebben kunnen leggen op zwaarder geturfde vaten (denk aan de geweldige Brora 18y 1981 OMC). Soit, genoeg gespeculeer, terug naar de whisky. Zeer herkenbaar Brora dus. Het natte hooi, de stallen met hun mest (dampend, zoet-zurig), zachte turf, veel zoethout, planten, appels, ananas in blik, honing en een beetje bijenwas. Allemaal wat minder subtiel en minder complex – en minder evolutie ook – dan de 32 maar zo f*cking heerlijk om ruiken. Nu ja, niet dat deze niet complex zou zijn, ik dien bij het bovenstaande nog mosterd en zilt toe te voegen. Dezelfde vergelijking tussen de twee whisky’s gaat op voor de smaak. Erg ‘onsubtiele’ Brora. Het mondgevoel is romig, rond en vol. De zee (zilt en zeewier), de zoete turfrook, de honing, de appels, de bijenwas en de boerderijtoestanden die ik ook in de geur had doen hun ding. Misschien iets meer kruiden. En kweepeer. Behoorlijk lange, romige afdronk op zoete turf, zilt en kruiden. Ik scoor dit hetzelfde als de 32. Het is een verschillend profiel, de 32 heeft de complexiteit en subtiliteit als pro, de 30 de uitgepuurde Brora-ness waar ik zo kriekezot van ben. 93/100

Stevige notes. Wat is het toch heerlijk om over Brora te schrijven. En dan is drinken natuurlijk nog een stuk plezanter.

Brora 32

Brora 32, zou dat geen tijd gaan worden? Welaan dan! Al vaak gedronken, maar dus nog niet besproken. Deze recentste release bevat whisky gerijpt op Amerikaanse en Europese eik. Oorspronkelijk te krijgen voor een 350 euro, nu betaal je minstens honderd euro meer.

 

Brora 32y, 54.7%, OB 2011, 10th annual release, 1500 bottles
Delicate en subtiele neus waarvan je de eerste keer ruiken denkt “bwa, niet slecht”, de tweede keer “mja, toch wel lekker”, de derde keer “gho, toch goed hoor”, de vierde keer “mmm, heerlijk eigenljk” en uiteindelijk (twaalfde maal?) simpelweg “wauw!”. Neem er m.a.w. je tijd voor, dan geeft hij zich in al z’n complexe glorie bloot. En die glorie is zoet (honing en vanille, maar ook wat nougat), fruitig (rijpe sinaas, zoete roze pompelmoes, citroensorbet, sappige perzik, ananas, verse gele pruimen), mineralig (natte stenen), zilt (plus het zeewier), matig kruidig (tuinkruiden), waxy (smeuïge bijenwas, van die kaarsen gemaakt van opgerolde bijenwas) en licht gerookt. Die rook is niet zozeer turfrook, alhoewel dat er ook in zit, maar eerder de rook van een houtvuur. En zelfs daarmee stopt het niet, de geweldige natte hond en al even nat hooi zijn ook van de partij, zonder de mest echter. Niet erg. Rond en romig mondgevoel. De smaak start zoet en fruitig: opnieuw dat zoete citrusfruit (roze pompelmoes en rijpe sinaas), ananas en perzik. Melkchocolade en zachte karamel. Vrij snel valt ook de kruidige rook op. Hier niet onmiddellijk tuinkruiden, wel peper, gember, zoethout en nootmuskaat. Hoe langer hoe meer zilt. Het geheel krijgt een zalig droog kantje (altijd het juiste droog), de kruiden worden grootser, er komt wat eik en noten bij, en zelfs wat hars. Knappe evolutie van fruitig zoet naar kruidig droog. Lange afdronk, balancerend tussen de zoete en drogere aroma’s van de smaak. Een whisky waar je tijd voor moet nemen (aan enkele euros per slok doe je dat ook gewoon). Uitzonderlijk complex en erg delicaat. Het niveau van de 2004, 2005 en 2006 release haalt hij voor mij echter niet. Maar erg veel scheelt dat nu ook weer niet. 93/100

Brora 29y 1971/2001 Old Malt Cask

Compenseren dus. En wel met één van de beste Brora’s die ik dronk, en dat zijn er ondertussen toch al wel enkele. Bij mijn weten bestaan er drie 1971’ers die op 29-jarige leeftijd onder het Old Malt Cask label gebotteld zijn: twee bourbonvaten gebotteld in 2000, één op 210 en één op 274 flessen, en één sherryvat gebotteld in 2001 op 258 flessen. Na de twee bourbonvaten proef ik nu dus het sherryvat, een sample van bij The Duch Connection op Spirits in the Sky begin vorige maand.

 

Brora 29y 1971/2001, 50%, DL Old Malt Cask, sherry cask, 258 bottles
Muahaha, dit vind ik goed zie! Ronduit sublieme neus, typisch Brora 1971 (anders dan 1972, niet zo ‘farmy’, meer ‘coastal’ en cleaner), aangevuld met het beste wat een sherryvat aan een whisky kan toevoegen. Ik denk in de eerste plaats aan vers fruit (sinaas, ananas, roze pompelmoes), maar ook aan noten en gedroogd fruit. Zachte rook van een kampvuur, vermengd met zeelucht en nat hooi (een beetje farmy, toch wel). Prachtige aanzet op de smaak, stevig, droog, zilt, zoet en kruidig. Zoute drop, zachte karamel, kandijsuiker, peper, gekonfijte gember, sinaas, roze pompelmoes, rook (ook hier niet zo zeer turfrook, eerder van een houtvuur), lapsang souchong, gerookte heilbot,… let op de puntjes. Complex, met een perfecte balans. Genieten in overdrive. Erg lange afdronk, fruitig, kruidig en zilt. Voor mij nog beter dan de twee andere 1971’ers die onder het Old Malt Cask label gebotteld werden. De rest van de fles was spijtig genoeg al door één of andere onverlaat voor m’n neus weggegraaid. 94/100

Brora 1982/2006, Connoisseurs Choice

Brora, moet ik het daar nog over hebben? Nee toch.

 

Brora 24y 1982/2006, 43%, G&M Connoisseurs Choice, refill sherry butts
Cleane, mineralige neus op boter, natte stenen, honing, sinaaszeste, groene appels, zilt, nootmuskaat en een beetje turf. Nogal licht allemaal, mist diepte. Boterig mondgevoel. Ook de smaak is clean en mineralig. Naast de mineralen ook honing, appels, pruimen en wat turf. Meer kruiden dan op de neus. En ook wat eik, wat op de smaak toch voor de nodige ‘body’ zorgt. Naar het einde licht bitter. Pompelmoes. Dit zijn duidelijk geen al te actieve sherryvaten geweest. Middellange, drogende afdronk. Geen super Brora. Dit moeten we morgen compenseren. 84/100

Brora 30y 2010

Ik heb hier al enige tijd een sample van de officiële Brora 30y 2010 staan. Van vorig jaar dus. Ondertussen is de nieuwe uit, ik zou misschien beter wachten en beide naast elkaar zetten. Maar ik ben geen masochist, ik wacht niet langer!

 

Brora 30y, 54.3%, OB 2010, 2958 bottles
Zoet-rokerige neus zonder de typische boerderijtoestanden uit eerdere batchen. Veel zoete citrus, groene appels, marsepein (amandelen), gedroogde pruimen, zilt en kruiden. Bijenwas, maar met mate. En na enige tijd een frisse, prikkelende mineraliteit. Met water groeit de rook en de was. De smaak gaat hier op verder. Rook en zoete kruidigheid of zoete rokerigheid en kruiden, wat je verkiest. Verder noteer ik sinaas, vanille, perzik, zilt, bijenwas, lijnzaadolie en mineralen. Iets licht medicinaals. Kruidenthee (ijzerkruid?). Gekonfijte gember. Romig, olieachtig mondgevoel. Zeer drinkbaar zonder water, maar met water typischer Brora (meer was én licht farmy). Lange afdronk waar het zilt, de was, de rook en de vanille elkaar mooi in evenwicht houden. Ha, een klein beetje eik hier, iets wat ik daarvoor niet had. Soit, een typische 90 punten voor mij. Geslaagd met vlag en wimpel. 90/100

Een Brora, weer veel te lang geleden

Brora 1978 is erg zeldzaam, bij mijn weten zijn er enkel drie 1978’ers gebotteld door de Scotch Malt Whisky Society, SMWS voor de vrienden. Eén van deze drie kreeg de naam ‘Marmalade on burned toast’ mee, ik veronderstel dat ik dat dan ook ga proeven.

 

Brora 25y 1978/2004, 57%, SMWS 61.20 ‘Marmalade on burned toast’
Cleane, waxy en mineralige neus: natte stenen, kaarsvet, schoensmeer. Wat floraal ook: gedroogde bloemen en hooi. Appelmoes met kaneel. Gestoofd fruit (de ‘marmalade’), hoe langer hoe meer. Olie. Lichte turfrook. Fris en erg aromatisch. Stevig en olieachtig in de mond, op bijenwas, honing, kruiden (zoethout, peper, gember), gekonfijt én gestoofd fruit, confituren inderdaad. En nu je het zegt, iets geroosterd, toast indeed. En niet te vergeten, onderliggende turf. Smullen! Water geprobeerd, maar dat brengt weinig bij, is trouwens al lekker genoeg zo. Lange afdronk, op zachte, romige turf en wat kruiden (hint van mosterd zelfs). Lovely! En zeker op de smaak heeft deze whisky z’n naam niet gestolen. 92/100

Brora 1982, Daily Dram

Brora-time! Nu ja, het is altijd Brora-time. Maar vandaag wil ik tijd maken voor een recente Brora van The Nectar, een 1982, eind vorig jaar gebotteld. Pas op, dit is geen goedkope whisky. 270 euro of zoiets kost hij, daarvoor moet je nog de officiële 30y 2006 op de kop kunnen tikken (waar nog redelijk wat begin-jaren-zeventig Brora in zit). Maar niet gezeurd, misschien is hij z’n prijs gewoon waard.

 

Brora 28y 1982/2010, 52.3%, The Nectar of the Daily Drams
Een neus die – zoals wel vaker met jaren tachtig Brora – veel meer aan Clynelish doet denken dan aan Brora. Ik verwijs dan naar de typische ‘farmyness’ die je terugvindt in Brora van begin jaren zeventig en in mindere mate in deze van de tweede helf jaren zeventig. Als ik verwijs naar Clynelish kan je al vermoeden dat ik het moet hebben over ‘waxyness’ eerder dan ‘farmyness’. Bijenwas, schoensmeer, kaarsvet, dat soort zaken. Net als fruit (abrikozen, citroenen), bloemen en honing, ook typische herkenningspunten. Toch voegt hij nog wat toe, nl. olijfolie, vanille en een heerlijke mineraliteit. Licht grassig. Ook een beetje turf onderscheidt de Brora van de Clynelish (niet altijd, maar toch, hier dus ook). De turf treedt trouwens hoe langer hoe meer op de voorgrond. Erg complex, en het mag niet verbazen, ik vind dit wreed lekker! Met wat water komt er toch een lichte stalgeur door, nice. Very. De smaak gaat hier op verder. Hij is rond en romig, en start zoet en fruitig. Abrikoos, banaan, honing, vanille, gevolgd door een lichte kruidigheid. Mosterd. Peper. Op het einde amandelen. En ook hier de lichte turf. Meer en meer citrus. Smullen! Zeer lange afdronk die na de neus en de smaak zeker niet teleurstelt. Zoet met citrus, wat kruiden en de zachte turf die blijft hangen. Niet typisch Brora maar wel typisch Brora 1982. En dan van de beste Brora 1982 die ik al dronk. Kan naast de allerbeste Clynelish’s 1982 gaan staan. 92/100

Brora 27y 1981/2009, Duncan Taylor

Dit is een fel bejubelde Brora. Oké, dit is in zekere zin een pleonasme, maar Brora van begin jaren tachtig is over het algemeen toch van een minder niveau dan Brora van enkele jaren ervoor en bijlange niet meer van het niveau van begin jaren zeventig. Toch bestaan er enkele fantastische tachtigers, zie bijvoorbeeld ook de 18y 1981/1999 Old Malt Cask. Maar desalniettemin denk ik dat Brora op tijd gesloten werd. Er was natuurlijk Caol Ila dat de rol van geturfde-whisky-leverancier voor Diageo overnam, er was het asbest in de distilleerderij, maar – en dat is dan belangrijker voor de Brora liefhebbers – er was ook het gegeven dat de jaren zeventig Brora waarschijnlijk toch nooit meer terug ging komen. Ga er maar van uit dat Brora, indien nooit gesloten, vandaag de dag helemaal niet de reputatie zou hebben die het nu heeft.

 

 

Brora 27y 1981/2009, 51.3%, DT Rare Auld, cask 291, 330 bts.
Frisse, waxy en erg mineralige neus. Natte stenen, de geur na een zomerse regenbui, je kent dat wel. De geur van aarde ook. Dan de bijenwas dus, en kaarsen. Vervolgens zachte rook, citroen, groene appels, honing, bloemen, marsepein… complex. En verdomd lekker! Ook de smaak is fris en mineralig. De mineralen, de citroenen, de waxyness, de zachte, fruitige turf, wat kruiden… lekker indeed. Lange, mineralige afdronk met turf en kruiden. Zalige Brora. Dit profiel leunt veel dichter aan bij Clynelish (min de turf) dan bij jaren zeventig Brora. Die typische farmy notes ontbreken. 91/100

Een mindere Brora

Het bestaat!

 
Brora 20y 1981/2001, 43%, Signatory, cask 577, 403 bottles
Cleane en mineralige neus met granen, gekookte groenten, olijfolie, vergezeld van bijenwas en een beetje turf. Een klein beetje. Meer turf in de smaak, die trouwens wat punch mist. Metalig, peperig, mineralig en waxy is hij wel. Nogal vlak, niet geweldig boeiend. De afdronk is nog redelijk lang op metalen, hout en was. Alhoewel ik dit absoluut geen slechte whisky kan noemen, denk ik toch dat dit voor mij tot op heden de minste Brora is. 80/100