Spring naar inhoud

Posts from the ‘_Blends’ Category

Back to basics

De zomer loopt op z’n laatste benen, het vakantiegevoel is al lang uit de kleren, Johnny Cash is nog altijd dood… maar, een nieuw whiskyseizoen dient zich aan! Gewoontegetrouw steken we met onze club Fulldram van wal met een tasting die ons weer met beide voeten op de grond brengt. Zeker na de supertasting op het einde van vorig seizoen, is zo’n ‘back to basics’ tasting niet geheel zinloos. Een mens z’n standaarden moeten af en toe opnieuw eens geijkt worden nietwaar? Vandaag en morgen lees je wat we zoal (blind) proefden aan standaardbottelingen. Beginnen deden we met de White Horse 12y blend, waarna het officiële programma werd aangevat met de Benriach Curiositas, gevolgd door de Amrut NAS.

 
White Horse 12y, 40%, OB 2008 – 68/100
White Horse is een legendarische blend die vooral in het verleden hoge ogen gooide. Als ik het etiket goed gelezen heb, bevat hij vandaag de dag whisky van Craigellachie, Lagavulin en Glen Elgin. De neus vond ik best aangenaam. Hij had iets geroosterd, met verbrande karamel, hout, kruiden en rook. Ook de smaak gaf hout, maar was me wat te wrang waardoor ie uit de categorie van de zeventigers tuimelt. Al bij al geen slechte blend.
 
Benriach 10y ‘Curiositas’, 46%, OB, peated – Speyside – 80/100
Aangename zoete neus met vanille, turf (geen rook), iets floraals en fruitigs. Peren op wijnazijn. Op wijnazijn? Ja, toch wel, deed me aan m’n grootmoeder denken. Ik had ook lichte zilt in de neus, wat dan op een coastal whisky kon wijzen. Maar de aarde moet nog stevig opwarmen wil Benriach ooit coastal worden. Daar zat ik dus… euh, niet helemaal juist. In de smaak toont deze Curiositas zich erg drinkbaar. Licht zoet, beetje hout, kruiden en zachte turf. Mooie balans. Geen al te lange finish op lichte, zoete turf.
 
Amrut NAS, 46%, OB 2008 – India – 77/100
Deze had een wat ambigue neus (nu ja, dat kon van Cleopatra ook gezegd worden). Enerzijds had ik fruit, veel fruit. Zacht, zoet, gekookt fruit (het bereiden van confituur). Maar ik kreeg ook lijm, en ik was niet de enige. Beetje hout en vanille. De smaak is stevig, mondvullend en wat droog. Hout, drop, zoethout (kalisse), kruiden. Beetje fruit ook. Bitter-zoete afdronk met (te) veel hout. OK, maar de Amrut van Blackadder op 46% vind ik een pak beter.

Nog enkele Ieren

Bushmills 10y, 40%, OB 2007 – Ireland – 68/100
Zoete neus die me wat doet denken een de geur van een rijpe, sappige peer. Duidelijke bourbon. Ook smaak is fruitig. Perzik. Met een wat vettig mondgevoel. Boter. Korte maar complexe afdronk met veel perzik. Ideale aperitief whisky? In ieder geval beter dan oudere batches die ik al geproefd heb.
 
Connemara Cask Strength, 58.8%, OB 2006 – Ireland – 87/100
Voor de eerste, maar niet de laatste, keer gedronken op het Whiskyfestival Gent 2007. Voor mij één van de verrassingen toen. Deze kan moeiteloos wedijveren met de betere Schotse eilandmalts. Echt lekker! Complexe neus. Graan, zoet (banaan?), lichte rook. Turf. Warme rokerige smaak. Ook wat zoet. Erg drinkbaar voor een cask strength, ik schatte hem een 10 graden minder.
 
Redbreast 15y Pure Potstill Irish Whiskey, 46%, OB 2006 – Ireland – 82/100
Neus: lijm. Velpon. Beetje rubber ook. En peper. Na een tijdje ook fruit. Smaak: veel exotisch fruit. Papaya? Zeker banaan. Zoet ook. Honing, maar ook karamel. Noten. En ook hier een beetje peper. Lekkere afdronk in lijn met de smaak, met een subtiele houttoets. Eens gewend aan de wat bizarre, maar absoluut niet onaangename neus, ontwikkelt deze whiskey zich tot een schitterende blend.

Blends – bodem en top

Black Bottle, 40%, OB 2008 – 86/100
Dit is een unieke botteling. Het is een blend die whisky van de zeven actieve distilleerderijen op Islay bevat. Het grootste deel zou wel voor rekening van Bunnahabhain zijn, plaats waar deze whisky het licht zag. Neus is behoorlijk rokerig, zilt en zoet (honing). Beetje fruit ook. Stevige smaak, ondanks laag alcoholpercentage. Zilt, zoet, granen en zachte en subtiele turf. Lange rokerige afdronk. 86 voor een blend, alstamblief! En met 23 euro een fabelachtige prijs/kwaliteit verhouding!
 
Ballantine’s Finest, 40%, OB 2002 – 14/100
Yekkie, dit verpest zelfs een cocktailsaus.

Old Bottle effect

Het befaamde old bottle effect krijg je bij… euh, oude flessen. Er bestaat heel wat discussie over het feit of whisky al dan niet verder rijpt op de fles. Sommigen beweren van niet, om de eenvoudige reden dat whisky onmogelijk kan interageren met glas. Anderen – waaronder de illustere Silvano Samaroli – beweren dan weer van wel, vaak gebaseerd op ervaring. Een fles van dezelfde whisky, maar jaren later geopend, zou in sommige gevallen anders smaken. Dit kan o.a. te maken hebben met het beetje lucht dat tussen de whisky en de stop zit, en dat een bescheiden rol zou spelen in de wijzigingen van het smaakpatroon. Veel lucht is op langere termijn in ieder geval nefast voor de smaak. Zeker wanneer je een fles geopend hebt en het niveau in de fles stevig gezakt is, zal de smaak onder invloed van de lucht geleidelijkaan een beetje veranderen. Bij een nog niet geopende fles zou dit effect echter minimaal moeten zijn, tenzij het om een fles met een niet al te best sluitende stop gaat. Ik denk bv. aan Italiaanse flessen met een draaistop en taxlabel erover, waarvan je de stop niet verder kan aandraaien zonder het label te scheuren, mocht je de fles lang wensen te bewaren. Ik heb zo’n Arbeg 1974/1996 voor Sestante staan, waarvan ik weet dat er ‘defective bottles’ bestaan. Het is dus absoluut onzeker of de inhoud nog in orde is.

Op zich geeft het bestaan van een fenomeen als het old ottle effect toch al aan dat whisky na lange tijd op fles gezeten te hebben bepaalde veranderingen kan ondergaan. De whisky an sich zal heel traag verder evolueren en langzaam tot een evenwicht komen. Het e-pistle 17/25 van Malt Maniacs gaat hier nog veel verder op in – en weidt ook uit over de verschillen in oude en recente bottelingen. Maar zoals je daar kan lezen, gaat het hier minder om wetenschap dan wel om geloof.

Het old bottle effect vertaalt zich in een wat muffe geur en smaak. Stof, oude boeken, oude kleren, dat soort zaken. Champignons (en andere paddestoelen veronderstel ik) en mos ook. Bostoestanden. En, niet te vergeten: sojasaus. Niet noodzakelijk een afknapper, zoals blijkt uit het onderstaande:

 
Aberlour – Glenlivet 8y, 50%, OB bottled +/- 1975, cube bottle big cork, 75 cl – Speyside – 87/100
Duidelijk old bottle toestanden. Zolang dat niet overdreven is, kan ik dat best wel pruimen. De neus is dus wat stoffig, wat muf. Erdoorheen heb je fruit, hout, koffie, karamel, noten. Stevige smaak met lekker fruit, wat zoets en kruidig naar het eind. Peper en zout. Sojasaus. Middellange afdronk. Lekker, maar niet zo lekker als de ‘small cork’ versie. Let dus goed op als je zo’n fles tegenkomt. Ze zien er hetzelfde uit en vermelden dezelfde gegevens (8 jaar oud, 50%, 75 cl), maar je hebt er met een smalle kurk (de beste), een dikke kurk (de deze), een schroefdop, zwarte plastiek dop… alle bottelingen van midden jaren ’70.
 
White Heather 5y, square bottle, 43.4%, OB bottled +/- 1978, 75 cl – 75/100
Een heel oude blend, ongeveer 30 jaar geleden op flessen gedaan. En dat merk je. Geur van oude boeken, stof… en (rauwe) champignons. Zelfs wat stoffig in de smaak. Granen ook. Lichte sherry. Toch nog genietbaar, alhoewel hij 10/15 jaar geleden ongetwijfeld lekkerder was. Al bij al moeilijk te scoren.

Twee oude blends

Dewar’s White Label, 43%, OB bottled 1974 – 55/100
Oude versie van de White Label, gebotteld door John Dewar & Sons. Maar ook toen geen echte hoogvlieger. Niet slecht, maar wat vlak en weinig uitgesproken in neus en smaak. Beetje maltig (granen) ja, maar voor het overige niks bijzonders.
 
Cluny blended, McPherson’s, bottled +/- 1965 – 72/100
Fles had geen etiket meer, we dienden ons dus te baseren op wat er op de stop stond. Alcoholpercentage stond daar niet bij, maar ik veronderstel dat dat 40 of 43% is. Wel geweten is dat het een botteling van midden jaren zestig moet zijn. Aangename, wat stoffige neus (nu ja, na meer dan veertig jaar op fles) met sinaas en karamel. Het stoffige verdwijnt na een tijdje. Granige, wat zoete smaak. Vanille. Meer dan geslaagde blend. Was het vroeger dan toch allemaal beter?

Twee blends en een vatted malt

Tayside blended, 40%, OB 2007 – 26/100
Gedronken als opener voor een Cadenhead tasting, ‘to get the palet right’. Granig, wat zoet, weinig meers. Of toch, na een tijdje een lichte zeeptoets in de neus. Vlakke, granige smaak. Kortom, mijn palet stond niet echt ‘right’ , eerder ‘wrong’. Maar gelukkig waren de Cadenheads van die avond wel lekker.
 
House of Lords 12y, 40%, OB 1995 – 22/100
Voor een 12 jaar oude whisky is dit echt slecht! Waterig, plat. Niks complex, niks kracht. Te mijden.
 
Isle of Skye 12y, Ian MacLeod, 40%, OB 2000 – 59/100
Botteling van Ian MacLeod. Ik veronderstel dat dit een vatted malt is… of is het een blend? In ieder geval één van het eiland Skye, er zal dus zeker Talisker in zitten. In de neus lichte rook (de Talisker dus) en granen. Smaak is wat plattekes. Weinig uitgesproken. Beetje zoet, beetje zilt. Beter dan de twee blends, maar als whisky niet echt bijzonder.

Enkele blends

Na de legendarische Brora, nu terug met beide voeten op de grond. Twee klassieke blends en één verrassing.
 
Famous Grouse, 40%, OB 2000 – 38/100
Eén van de betere onder de klassieke blends. Zeker een trapje hoger dan J&B of Johnny Walker RL, maar dat is niet echt moeilijk natuurlijk.
 
J&B, 40%, OB 2005 – 19/100
Goed voor cocktailsaus. Alhoewel zelfs dat voor discussie vatbaar is…
PS: J&B staat voor Justerini & Brooks. Is zo’n typische kwisvraag. Waarmee deze proefnotitie toch nog voor iets nuttig is.
 
Whyte & Mackay 21y, 43%, OB 2002 – 78/100
78 voor een blend??? Yep, deze is echt wel lekker. Het bewijs dat een blend niet per definitie niet te drinken is. Hoeft helemaal niet onder te doen voor een gemiddelde malt, integendeel. Maar ja, ook de prijs (80 euro) moet er niet voor onder doen…

Lochside Single Blend

Vandaag een single blend, een 42 jarige Lochside. Single blend zegt u? Wel, dit is zo zeldzaam dat een woordje uitleg op z’n plaats is.
Lochside (definitief gesloten in 1992) is één van de twee Schotse distilleerderijen die zowel malt (100% gemoute gerst) als grain whisky (verschillende graansoorten) distilleerde. Een distillaat van beide uit 1964 werd samen op vat gedaan en is 42 jaar later gebotteld door Scott’s Selection, resulterend in deze schitterende ‘Single Blend’. Single Blend is dus een blend van malt en grain whisky van één en dezelfde distilleerderij.
 
Lochside Single Blend 42y 1964/2006, 47.7%, Scott’s Selection – Highland – 88/100
Deze whisky is een echte fruitbom. Hij heeft vooreerst een schitterende neus met veel citrus (citroen, sinaas), maar ook rozijnen, karamel, vanille, peper… en ook het pallet barst van het fruit. Pompelmoes! Daarnaast tabak, hout, granen, etc.. Erg complex allemaal. Heerlijk lange afdronk met opnieuw veel fruit en granen.

Blends

90% van de verkochte whisky is blended whisky, een mengeling van malt en grain whisky. Blended whisky is over het algemeen goedkoper dan single malt, om de eenvoudige reden dat de productie van grain whisky goedkoper is dan de productie van malt whisky.
Heel wat distilleerderijen reserveren een groot deel van hun single malt whisky voor de blending industrie. Zo zal Diageo single malt whisky van haar distilleerderijen gebruiken voor o.a. Johnnie Walker en J&B.

Blenden is een vak apart. Elke whisky smaakt anders en het is de kunst om verschillende whisky’s samen te voegen tot het gewenste aroma wordt bekomen. Zo zal een Johnnie Walker Red Label altijd hetzelfde moeten smaken, het is aan de blender om deze smaak telkens zo goed mogelijk te benaderen. Dit principe geldt trouwens ook voor standaard single malt bottelingen, ook hier worden verschillende vaten single malt whisky gemengd om het gewenste eindresultaat te bekomen.
Een blend kan bestaan uit tientallen verschillende whisky’s en vermeldt meestal geen leeftijd. Indien de whisky wel een leeftijd vermeldt, is dit de leeftijd van de jongste whisky die in de blend aanwezig is.
Sommige duurdere blends zullen meer en oudere malt whisky bevatten.

Veelal wordt er wat denigrerend gedaan over blended whisky, blends zouden kwalitatief niet kunnen typen aan single malts. Deze vlieger gaat evenwel niet altijd op. Het klopt dat het blenden van whisky toelaat om zachte, weinig uitgesproken en dus erg toegankelijke whisky te maken, maar er zijn heel wat blends die makkelijk de vergelijking met een gemiddelde single malt aankunnen, zie o.a. mijn proefnotities van de Arran Robert Burns blended en de Redbreast 12y Pure Potstill Irish Whiskey.
 
Een staaltje blends met, moet ik toegeven, wel erg beknopte notities:
 
Johnnie Walker Red Label, 40%, OB 2005 – 16/100
Blijft zijn nut bewijzen als dé referentie van hoe slecht whisky wel kan zijn.
 
Chivas Regal 12y, 40%, OB 1999 – 51/100
Tja, is beter dan een gemiddelde blend, maar kan zich niet meten met een gemiddelde malt. Hout en malt in de neus en smaak. Wat vanille ook. Licht zoetig. Niks bijzonders.
 
William Lawson’s, 40%, OB 2007 – 18/100
Geen commentaar waardig!
 
Old Smuggler’s, 40%, OB 2002 – 15/100
Bha, wie wil dit nu smokkelen?

Enkele Ierse blends

Vandaag en morgen enkele proefnotities van Ierse whisky’s. Laat ons beginnen met een paar blends.
 
Jameson, 40%, OB 2002 – Ireland – 43/100
Lichte zoetigheid, honing. Eén van de betere klassieke blends.
 
Paddy, 40%, OB 1999 – Ireland – 28/100
Minder zoet dan de Jameson. En minder lekker. Vanille, hout. Korte afdronk.
 
Inishowen, 40%, OB 2006 – Ireland – 39/100
Fruitig en zoet. Vanille, karamel. Niet slecht, maar blijft allemaal redelijk vlakjes allemaal. Mist punch. En meer… Naar het schijnt is Inishowen ‘lightly peated’, maar daar proef ik niks van.
 
Redbreast 12y Pure Potstill Irish Whiskey, 40%, OB 2006 – Ireland – 79/100
Redbreast, zowel de 12y als de 15y zijn geen malt whiskies, maar blends. Deze 12y heeft een erg aangename neus met vanille en veel fruit. Perzik, abrikoos. Iets waxy ook. Ook de smaak is erg fruitig en zoet. Vooral honing hier. Banaan. Lichte rook? Vrij lange finish op dezelfde sensaties (fruit & honing). Allemaal erg geconcentreerd voor z’n 40%, en een hoge score voor een blend.